اخیرا مدارگرد سریع السیر زهره، متعلق به آژانس فضایی

 اروپا، با پشت سر گذاشتن ابرهای قطور اطراف سیاره

 زهره، موفق به تهیه دقیق‌ترین و گسترده‌ترین نقشه از

 بخار آب و سایر گازها در طبقات پایینی جو زهره شده

 است.

زهره به عنوان یک سیاره، نور مرئی چندان قابل توجهی

 را از خود تابش نمی‌کند. اما به علت دمای سوزاننده در

 زیر لایه‌ای قطور از ابرهایش که در ارتفاع ۳۵ کیلومتری

 به ۲۰۰ و بر روی سطح آن به بیش از ۴۵۰ درجه

 سانتی گراد می‌رسد، شاهد مقدار بسیار زیادی از

 تابش مادون قرمز از اين لایه‌ها هستیم.

این تابش در طول موج‌های خاص و یا در دریچه‌ی مادون

 قرمز، می‌تواند از میان ابرهای قطور عبور کرده و حامل

 اطلاعاتی از لایه‌های پایینی باشد. شدت این تابش و

 چگونگی افت و خيز آن در طول موج‌های مشخص،

 می‌تواند اطلاعات بسیاری را در مورد ترکیبات ساختار جو

 سیاره به ما بدهد.

مدارگرد سریع السیر زهره به لطف قابلیت منحصر بفرد

 طیف سنج VIRTIS که به منظور استفاده از این پنجره‌ی

 طیفی بر روی آن نصب شده، توانسته است تا براي

 اولين بار و پس از چندین گردش مداری، نقشه‌ای از جو

 سیاره را همراه با قسمت های پایین جو آن به تصوير

 بكشد.

دي‌اكسيدكربن (CO۲) اصلي‌ترين ماده در جو زهره است،

 اما طيف‌سنج VIRTIS با نگاه دقيقش به عمق جو سياره

 متوجه اثري از مونو كسيد كربن(CO) شده‌ است كه يك

 كشف عجيب و غيرمعمول به‌حساب مي‌آيد. علاوه‌بر

 اين، دانشمندان پس از مشاهدات بيشتري كه با

 تفكيك‌پذيري و وضوح بالاتر انجام دادند، متوجه سولفيد

 كربونيل و بخار آب شدند. از اويل دهه ۱۹۸۰، وجود

 چنين مولكول‌هايي بر روي مريخ شناخته شده ‌بود، اما

 تا پيش از سریع السیر زهره مقدار اين مولكول‌ها هرگز

 اينچنين دقيق و گسترده اندازه‌گيري و نقشه‌برداري

 نشده بود.

مونو كسيد كربن موجود در جو زهره آنقدر كم و ناچيز

 است كه مي‌تواند به عنوان يك ردياب براي زير نظر

 گرفتن الگوهاي چرخشي سيال در جو سياره استفاده

 شود. اين كار شبيه به مطالعه‌ي گردش يك جوهر

 فلورسنت است كه به درون يك مايع چكيده شده، تا

 الگوي چرخشي درون آن مايع را آشكار سازد.

 كم است، و برعكس.

پيش‌تر، مدل‌هاي هواسنجي نشان داده‌اند كه چنين

 رابطه‌ي معكوسي بين فراواني مولكول‌ها به خاطر

 جريان گردشي بزرگ‌مقياس جو سياره است و اكنون

 نتايج بدست‌ آمده، اين مدل‌ها را تاييد مي‌كنند.

   مولکولهای جو زهره

منبع: سايت آژانس فضايي اروپا، ESA

اخترشناسان فرض می‌کنند که ماده تاریک در تمام عالم

 منتشر شده است اما مطالعات جدید نشان می‌دهند که

 یک کهکشان مارپیچی خالی از این ماده به نظر

 می‌رسد و توضیح این موضوع برای اخترفیزیکدانان کار

 ساده‌ای نیست.

در نواحی خارجی اغلب کهکشان‌ها، سرعت ستارگان

 بیشتر از مقدار پیش‌بینی شده با توجه به جرم قابل

 مشاهده‌ی کهکشان است. مجموع جرم تمام بخش‌های

 قابل مشاهده مانند ستاره‌ها و گازهای داخلی،

 نمی‌تواند به قدر کافی نیروی گرانش تولید کند تا اجرام

 را با چنین سرعتی در کهکشان نگه دارد، نتیجه آن

 است که بخشی از جرم کهکشان گم شده است.

اغلب اخترشناسان معتقدند که این جرم گم شده، از

 جوهری نامرئی ساخته شده است، که به آن لقب ماده

 تاریک را داده‌اند. ماده تاریک همچون هاله‌ای بزرگ

 اطراف هر کهکشان را احاطه کرده است. امکان دیگری

 هم وجود دارد و آن این است که نیروی گرانش رفتاری

 غیر منتظره را از خود نشان ‌دهد که در آن صورت باید به

 فکر اصلاح قوانین مکانیک نیوتن بود که در نظریه‌‌‌ی

 MOND مطرح می‌شود.

در کهکشان مارپیچی NGC۴۷۳۶ هر چه از تراکم مرکز

 دورتر شویم سرعت چرخش نیز کمتر می‌شود. در نگاه

 اول، منحنی سرعت چرخش ستاره‌ها نسبت به فاصله

 از مرکز درست مانند حالتی است که ماده‌ی تاریک وجود

 نداشته باشد و هنگامی که شما از انبوه ستارگان

 مرکزی فاصله بگیرید، گرانش کم می‌شود، بنابراین

 حرکت به دور مرکز نیز کم سرعت‌تر خواهد شد.

در بار اول، اندازه گیری های انجام شده تا فاصله‌ی

 ۳۵۰۰۰ سال نوری از مرکز کهکشان انجام شده بود و

 بنابر این، داده‌ها برای نتیجه گیری کلی کافی نبود.

 بنابراین تیمی از اخترشناسان در لهستان، محاسبات

 گسترده و پیچیده تری انجام دادند .

آن‌ها توانسته‌اند راهی پیدا کنند که منحنی سرعت

 چرخش را از راهی دیگر به دست آورند و آن، اندازه

 گیری چگالی گاز هیدروژن در بخش‌های بیرونی

 کهکشان است. بر طبق مدل ریاضی آن‌ها، ستارگان

 معمولی و گاز موجود در این کهکشان می‌توانند تمام

 جرم موجود در NGC۴۷۳۶ را تامین کنند.

«جرگ دیمند»(Jürg Diemand) اخترفیزیکدان دانشگاه

 کالیفرنیا می‌گوید:" اگر این موضوع درست باشد، آن‌گاه

 باید گفت که این کهکشان حاوی مقدار کمی ماده تاریک

 است یا کاملا خالی از آن خواهد بود. این موضوع بسیار

 شگفت انگیز است."

او همچنین افزود:" روش‌های بسیاری شامل مطالعه

 چگونگی حرکت کهکشان‌ها درون خوشه‌ها و محاسبات

 درخشندگی پس از انفجار بزرگ وجود دارد که همگی

 مدارکی از وجود ماده تاریک هستند."

با این وجود هنوز مشخص نیست که با توجه به نظریات

 کنونی، چطور ممکن است کهکشانی هاله‌ی ماده‌ی

 تاریک نداشته باشد و یا بدون این که گسسته شود

 هاله‌ی خود را از دست بدهد. در هر صورت برای اظهار

 نظر دقیق‌تر، به مشاهدات و محاسبات بیش‌تری نیاز

 است.

منبع:نیو ساینتیست

از هنگامی که انسان شروع به مطالعه و کاوش پیرامون

 جهان اطراف خود کرده است سوالهای بسیاری

 ذهن او را به خود مشغول کرده است. هرچه بیشتر درک

 می کند در می یابد که کمتر می داند. یکی از

 سوال های بنیادین این موجود دو پا همواره بر این بوده است که آیا به غیر

 از کره خاکی خودمان حیات در

 جای دیگری از این جهان پهناور وجود دارد ؟ نزدیکتر بیائیم...در منظومه

 شمسی خودمان چطور ؟ آیا

 موجودات زنده ای که تا به حال آنها را شناخته ایم می توانند در شرایط

 محیطی سیاره ای مانند مریخ

 رشد کنند ؟ اگر چندی پیش این سوال را از سیاره شناسان می پرسیدید

 جوابتان منفی بود ولی حالا با

یافته ای که جدیدا به دست آمد می توان گفت که این

 امر امکان پذیر است. در مطالعات آزمايشگاهي كه

 اخیرا انجام شد و حدود دو سال به طول انجامید، محققان

 در یافتند كه برخي از ميكروارگانيسم‌ها وجود

 دارند كه با برخورداري از قابليتي همچون تطابق خود با

 محيط هاي بسيار سرد، نه تنها در محيط هاي

نامطلوب به حيات خود ادامه مي‌دهند، بلكه حتي در

 دمای 30 درجه فارنهايت هم می توانند تكثير شوند.

 اين ميكروب‌ها هم چنين از مكانيسم دفاعي جالبی

 برخوردارند كه از آنها در برابر دماي بسيار سرد

 محافظت مي‌كنند. این نوع از موجودات زنده می توانند در شرایط سیاره

 مریخ نظیر فشار و آب بسیار کم

 دوام بیاورند و حتی رشد کنند. این دو نوع میکرو ارگانیسم تازه کشف شده

 که با نامهای " هالوفیل " و "

 متانوژن " شناخته می شوند هر کدام شرایط رشد

 مخصوص به خود را دارند. هالوفیل ها در دمای 30

درجه فارنهایت هم قابلیت رشد کردن دارند و حتی می توانند در زیر سطح

 مریخ با وجود آب شور زندگی

 کنند. متانوژن ها در دمای 28 درجه فارنهایت نیز زندگی

 می کنند و خصوصیت بارزشان تکثیر شدن در

 محیط بدون اکسیژن است.این نوع می تواند متان نیز تولید

 کند. دانشمندان پس از بررسی انواع

زیادی از میکروارگانیسم ها در شرایط سخت آزمایشگاهی توانستند این دو نوع موجود تک

 سلولی را بیابند که هر دو از انواع آزمایش ها سر بلند بیرون آمده بودند. با مطالعات بیشتری

 که

 انجام شد محققان دریافتند که این دو نوع میکروب نه تنها می توانند بر روی مریخ زندگی کنند

 بلکه قابلیت رشد در سایر سیارات مریخ مانند را نیز دارند. در کهکشان راه شیری اغلب ستاره

 ها از خورشید ما سردتر هستند و به طبع نواحی اطرافشان دارای دمای کم است. بنابراین

 سیاراتی که در این منظومه ها شکل می گیرند دنیاهائی سرد و خاموش هستند. با کشف این دو

 نوع میکروب دانشمندان امیدوارند که بتوانند میکروارگانیسم های دیگری را با خصوصیات

 متفاوت در این نوع سیارات بیابند. تا به حال اخترشناسان توانسته اند 200 ستاره خورشید

  مانند

 را که احتمال حیات در سیاره های اطراف آنها بیشتر از سایر سیاره ها است کشف کنند.  

۲۴دی ماه امسال، کاوشگر «مسنجر» ناسا اولین پرواز خود را بر

 فراز عطارد(تیر) تجربه

 کرد. دستارود این پرواز بیش از ۱۲۰۰ عکس با کیفیت بالا از سیاره

 بود که حدود ۴۵ درصد

 از بخش‌هایی را که تاکنون ندیده بودیم، آشکار کرده است.

در تصاویر به دست آمده، سطح آبله گون و پر از دهانه‌های برخوردی

 عطارد دیده می‌شود که تا

 حدی آن را شبیه تنها قمر زمین، ماه، می‌کند.

بررسی این تصاویر آغاز شده و در یکی از نخستین بررسی‌ها

 عارضه‌ای «عنکبوتی شکل»

 روی عطارد دیده شده است. این عارضه در پهنه‌ای از سیاره به نام

 «کالوریس» (Caloris)

 دیده شده است که دهانه‌های برخوردی زیادی در آن دیده می‌شود. ولی

 آنچه جلب توجه می‌کند

 خطوطی است که روی سطح سیاره از مرکز یک دهانه‌ی برخوردی

 به صورت شعاعی از آن خارج شده‌اند.

دهانه‌های برخوردی و حتی دهانه‌های آتشفشانی زیادی در منظومه

 شمسی وجود دارد ولی هیچ

 کدام مانند این یکی نیستند. احتمالا این گسل‌ها بر اثر فشار پوسته‌ی

 سیاره در هنگام رانش به

 اطراف به وجود آمده‌اند که مسبب آن می‌تواند برخورد یک جرم

 خارجی یا فعالیت‌های

 آتشفشانی بوده باشد. مشابه این‌گونه گسل‌ها را می‌توان روی ماه هم دید

 ولی برای این مورد

 قضیه بسیار متفاوت است. عارضه‌ای به این شکل در هیچ کجای

 عطارد و حتی منظومه شمسی

 هرگز دیده نشده است. تعداد گسل‌هاي اين عارضه بسیار زیاد است.

کار روی اطلاعات به دست آمده از پرواز اخیر فضاپیمای «مسنجر»

 ناسا بر فراز عطارد

 همچنان ادامه دارد و احتمالا خبرهای جالب دیگری از عطارد در راه

 خواهد بود.

مسنجر دو بار دیگر از فراز سیاره گذر خواهد کرد. پس از آن جاذبه‌ی

 سیاره که در هر بار

 گذر سرعت فضاپیما را کم کرده است، مسنجر را در دام خود

 می‌اندازد. طبق برنامه ریزی‌ها،

 مسنجر دست کم یک سال به دور سیاره خواهد چرخید و به ارسال

 اطلاعات مشغول خواهد

 بود.

مدتی پیش کاوشگر «افق‌های نو» دید ما را از مشتری، غول منظومه‌ی

 سمشی متحول کرد و

 اینک دانشمندان منظومه شناس مشغول بررسی اطلاعات دریافتی از

 مسنجر هستند. دید ما از

 منظومه‌ی خود در حال تحول است و شناختمان روز به روز بیشتر

 می‌شود. شناختی که

 می‌تواند به درک صحیح ساز و کارهای سیارات و خانه‌ی خودمان،

 زمین، هم بیانجامد تا در

 حفظ آن کوشا باشیم.

منبع: نیو ساینتیست و  ناسا

ژوئيه سال ۱۰۵۴ میلادی به ناگاه ستاره‌اي در آسمان و در محدوده صورت فلکی ثور منفجر شد و روشنايي آن به‌قدري افزايش يافت كه رصدگران چینی روشنايي این ستاره را نورانی‌تر از قدر منفي ۶ برآورد كردند و توانستند آن را به مدت ۲۳ روز در آسمان روز و با حضور خورشید رصد کنند. براساس مشاهدات آن‌ها، اين ستاره‌ی ميهمان در شمال شرقي ستاره قدر سومی زتا ثور (شاخ گاو) می‌درخشید و به مدت ۲ سال نیز در آسمان شب با چشم برهنه دیده می‌شد.

مراحل زندگي يک ستاره

این گونه ستارهای نوظهور در آسمان که امروزه با نام ابرنواختر شناخته می‌شوند، حاصل انفجاری است كه در مراحل پایانی عمر ستارگان بسیار پرجرم بر اثر اتمام مواد قابل تبدیل به عناصر پرجرم تر رخ می‌دهد. این ستارگان عمری در حد چند میلیون سال دارند. در آخرين مرحله از زندگي يك غول سرخ، انفجاری هولناک رخ می‌دهد که بادهایی با سرعت ۲۲ هزار کیلومتر بر ساعت را به فضای میان ستاره‌ای روانه می‌سازد. در مرحله‌ي بعدي از زندگي ستاره، در هسته تنها آهن باقی می‌ماند. این عنصر به خاطر خاصیت جذب زیاد انرژی، موجب رمبش و درهم فروریزش ستاره می‌شود. (برای مقایسه، فرض کنید کره زمین با شعاع ۶۳۷۸ كيلومتر به کره‌ای به شعاع ۲۰ کیلومتر تبدیل شود!).

حدود ۷۰۰ سال پس از انفجار اين ابرنواختر، منجمی به نام «جان بویس» با تلسکوپ کوچک خود سحابی کم نوری را در این منطقه کشف کرد. پس از او «شارل مسیه» منجم فرانسوی به گمان کشف یک دنباله‌دار متوجه این جرم شد. وی پس از رصدهای متوالی متوجه ماهیت غیر دنباله‌داری آن شد و این سحابی را با نام M۱ به عنوان اولین جرم فهرست معروف خود قرار داد. البته آن زمان، در اروپا هیچ نوع مدرکی براي ابرنواختر ۱۰۵۴ وجود نداشت.

در سال ۱۸۴۴ میلادی «لرد راس» با تلسکوپ ۳۶ اینچ بازتابی در «بیر کستل» طرحی از این سحابی کشید و به خاطر شباهت این جرم به خرچنگ، با نام «سحابی خرچنگ» شناخته شد.

سحابي خرچنگ، آن طور که در عکاسی‌های دقیق و به کمک ابزار بسیار قوی ثبت می‌شود.

در سال ۱۹۱۲ ميلادي «جی سی دونکان» از رصدخانه «مونت ویلسون» با مقایسه عکس‌هایی که در مدت ۱۱ سال از این جرم گرفته شده بود، متوجه انبساط لایه‌های گازی این سحابی شد و تخمین زد که انبساط این سحابی از ۹۰۰ سال پیش شروع شده است؛ همزمان با وی «نات کوندمارک»، متوجه ارتباطی بین موقعیت آسمانی این سحابی و ستاره نوظهور در سال ۱۰۵۴ شد، این دو پژوهش اطلاعات ما را در مورد ماهیت ابرنواخترها و انبساط لایه‌های گازی سحابی‌های ابرنواختری دگرگون کرد.

در سال ۱۹۴۸ ميلادي به کمک اخترشناسي رادیویی کشف شد که سحابی خرچنگ منبع قوی امواج رادیویی در آسمان است. چند سال بعد دانشمدان متوجه گسیل پرتوهای پرانرژی ایکس از جانب این سحابی شدند. در سال ۱۹۶۸ ميلادي تپ‌های متناوبی توسط رادیو تلسکوپ‌ها برای اولین بار از مرکز سحابی خرچنگ دریافت شد که با فرکانس ۳۰ بار در ثانیه دریافت می‌شد، که بر آن نام «پالسار» یا تپ‌اختر را نهادند. بر اساس مطالعات بعدی مشخص شد، که ستاره مرکزی گوی بسیار متراکی از نوترون‌ها است (ستاره نوتروني)، که با تلسکوپ‌ها نیز به صورت ستاره‌ای متغیر از قدر میانگین ۱۷ دیده می‌شود.

محل سحابي خرچنگ در کنار ستاره‌ي زتا ثور

سحابی خرچنگ (M۱، NGC ۱۹۵۲) یکی از اجرام مشهور در آسمان شب است که معمولاً نام آن در کنار اجرامی همچون سحابی شکارچی، خوشه M ۱۳، کهکشان آندرومدا و سحابی حلقه (M ۵۷) قرار می‌گیرد. این جرم با تلسکوپ‌های متوسط و دوربین‌های دو‌چشمی معمولی به خوبی دیده می‌شود. اگر برای اولین بار می‌خواهید این جرم را رصد کنید، انتظار دیدن توده‌ای از ابر رنگی به شکل کاملاً بارز خرچنگ را نداشته باشید! مشخصات رنگی آن معمولاً با ابزارهای عکاسی ثبت می‌شوند، ولی اگر در آسمانی بدون آلودگی نوری و تاریک رصد کنید، می توانید حتی در تلسکوپی ۴ اینچ شبح خاکستری رنگ محوی را ببینید که با کمی دقت لبه‌های آن نیز دیده می‌شود. تلسکوپ ۵ اینچ شکل زیبای این سحابی را درون میدان دید خود آشکار می‌کند در حالی که با تلسکوپی ۱۲ اینچ می‌توانید لکه‌های روشنی را روی این جرم تشخیص دهید که دیدن این جزئیات با توجه به توانایی رصدگر و ابزار رصدی و همچنین وضعیت دید در آسمان بالای سر متفاوت است. در رصد این سحابی توجه داشته باشید که ستاره‌های نزدیک و درخشان را بیرون میدان ديد ابزار خود قرار دهید تا سحابي خرچنگ زیبایی‌های بیشتری را برای شما نمایان سازد.

نمای سحابی خرچنگ در تلسکوپ 6 اینچ و بزرگنمایی 50 برابر

مشخصات جرم هفته:

میل: ۱۱ درجه و ۰۱ دقيقه‌ي و ۵۹ ثانيه قوسي

قدر ظاهری: ۴/۸

اندازه ظاهری به دقیقه قوسی: ۶ دقيقه‌ي قوسي

صورت فلکي: ثور

فاصله از خورشید: ۶۳۰۰ سال نوري

 ضد ماده كه به محض تماس با ماده آن را نابود مي سازد پديده نادري در كيهان بنظر مي رسد. براي چندين دهه دانشمندان سرنخ هائي از وجود يك ابر بسيار بزرگ ضد ماده كه در فضا سرگردان بود در دست داشتند اما نمي دانستند كه اين ابر از كجا منشا مي گيرد. 
اكنون منبع اسرار آميز اين سياه ابر ضد ماده كشف شده است: ستاره هائي كه توسط چاله ها و ستاره هاي نوتروني متلاشي مي شوند.